Mail aan…..


 

Beste docent,

Afgelopen maand ben ik naar de expositie van Unfair Amsterdam geweest, en moest ik door een kunstwerk aan uw woorden denken.
Daarop volgde meer denkwerk, en enkele discussies met kunstenaars.

Het betreffende werk is van kunstenares Sanne Vaassen. Deze dame zoekt het spanningsveld op van creatie door toeval, bewuste keuzes en bewegingen van bijvoorbeeld seizoenen, of zwaartekracht of stroming. Een uitgebreid veld van mogelijkheden dus.

In haar werk op Unfair heeft een landkaart gemaakt van haar moedervlekken en sproeten op haar lichaam. Elk vlekje is genummerd. De landkaarten van haar lichaam zijn opgehangen aan de muur, waartegenover een doktersbed staat. Flesjes met alcohol en naalden, watten en verband. Wat blijkt? De toeschouwer kan een moedervlek laten tatoeëren. Een moedervlek van Sanne Vaassen. Elke vlek wordt maar eenmalig uitgegeven, met een certificaat. Een stukje identiteit.

Welnu. Ik herinner mij een ochtend waarin ik aan uw keukentafel al stotterend met een verward hoofd het werk van Joanneke Meester verdedigde. Ik kwam er maar niet uit waarom ik vond dat het vleespistooltje wel behoorde tot het domein van de kunsten, en nog steeds ben ik er niet volledig uit. Is het kunst omdat ik het nergens anders kan plaatsen? Of is het wel degelijk kunst omdat het past binnen de kunstgrenzen?

Als voorbeeld voor mijn korte betoog dat ik vond dat ‘mijn lichaam, mijn eigendom is’ , stelde u dat wanneer we met elkaar in gesprek gaan, ons uiterlijk van degene tegenover ons is. Of dat mijn uiterlijk in de rol van moeder, een vorm van eigendom van mijn dochter is. U vertelde daarbij een voorbeeld van een moeder die haar gezicht had laten verbouwen, waardoor haar kinderen haar niet meer herkende: een horror, een gruwel, immoreel. En dat daarom ons uiterlijk, ons lichaam niet alleen van ons zijn, maar ook van onze omgeving en de mensen met wie wij relaties aan gaan.

U stelde dat het vleespistooltje een kunstwerk is met implicaties die niet passen binnen de kunstgrenzen omdat zij immoreel zijn. Een materiaalkeuze waardoor het einde zoek zou zijn, waardoor afgehakte hoofden ook een vorm van kunst zouden worden. Materiaal dat zou kunnen betekenen dat verminking van lichamen kunst is.

En hoe erg ik het ook vind om toe te geven: Toch wringt het om grenzen te stellen aan wat kunst precies is, hoe ontzettend immoreel en onethisch de implicaties van het kunstwerk zijn. Met name omdat ik moeite heb met  het begrip ‘ grenzen van het kunstdomein’, en de beschikking over het eigen lichaam.

Ik ben er nog niet uit hoe ik dat verder moet definiëren.

Zijn grenzen er niet, doordat er overheen wordt gegaan? Is het dan zo dat het werk van Meester geen kunst is, maar wel van betekenis voor de kunst filosofie?

En het esthetische aspect…zou het kunnen zijn dat mensen het niet alleen schokkend vinden, maar ook ergens mooi?

Is het niet van belang dat grenzen worden bezocht, om ze weer te verlaten?

Is een tatoeage zetten  een nieuwe vorm van het meesterwerk: de vis in de blender, of een nieuw vleespistooltje?  Is het onethisch om een moedervlek van iemand anders te laten tatoeëren ( in je gezicht), waarbij je levenslang wordt herinnert aan de keus die je maakte op een kunstbeurs in Amsterdam?

De keus is er, het werk dringt zich niet aan je op. Het werk zelf is niet immoreel.
Maar hoe moet je dit beoordelen? Hoe beoordeel je het materiaal? Er wordt huid gebruikt, een uiterlijk. Geen grof gesneden stukken vlees, slechts een kleine stip. Maar wel een kleine stip, met de implicatie dat deze levenslang blijft zitten in naam van de kunst. En tja, wanneer is veel teveel? Waar ligt die grens en is het ijdel om te denken dat wie die ooit kunnen benoemen? Is dit kunst? Past dit binnen het kunstdomein?

Mijn excuus voor al deze vragen, en wellicht het verkeerd interpreteren van uw uitleg. Ik besef dat u een ontzettend gevulde agenda heeft en verwacht derhalve geen uitgebreid betoog terug.  Mocht u echter wel tijd vinden, en er plezier aan beleven om te antwoorden dan meer dan graag. Ik ben erover aan het denken om de mails die ik verstuur op mijn website te zetten.
Met vriendelijke groet,

Sabine Winters


 

Werk van Sanne Vaassen is hier te vinden

Werk van Joanneke Meester is hier te vinden