Het zelf, de ander – Cindy Moorman


Het zelf, de ander.

Cindy Moorman – expositie in expositieruimte Dapiran Art Project Space

De anonimiteit komt tot een visuele explosie in de expositieruimte van Dapiran. De muren staan vol met stippen in rood, geel, en blauw. Mijn ogen verliezen regelmatig de focus doordat mijn hersenen achterdochtig zoeken naar patronen. Ik neem een honingraad waar en er verschijnen gele slingers, samengeklonterd rood, afgewisseld met gaten van blauw. Ik zet een stap terug en kijk hoe de kleuren en stippen in een samenhangende massa weer op hun plaats schuiven.

IMG-20160525-WA0007

De stippenmassa lijkt een anonieme hoeveelheid van anderen, waar ik naar sta te kijken. Ik ken mijzelf niet als een ander, voor mijzelf ben ik uniek. Maar dat is niet wat de werkelijkheid behelst. Voor jou ben ik een van de velen. Ik ben voor jou die ander. Een van die stippen, een in de massa. Een ander waarmee je samenleeft in een wereld die om ‘het zelf’ draait.

 De onuitputtelijke fascinatie van Moorman in ‘het men’, ‘ het zelf’, en ‘ de ander’ komen naar voren in haar fotografie, de performances, tekeningen en massa’s aan handgezette stippen. Elke stip is, uniek en ‘het zelf’. Maar op de muren van expositie ruimte Dapiran verliest ‘het zelf’ zich in de onbekendheid van ‘de ander’.

Zo over elkaar heen buitelend, in een wir war van ‘jij’ en ‘ik’, staat  ‘het zelf’ lijnrecht tegenover ‘de ander’. Moorman maakt die opposities duidelijk aan de waarnemer met de primaire kleuren blauw, rood en geel. Een kleurenpalet die zich lijnrecht tegenover elkaar verhouden in het kleurenspectrum. ‘De ander’ is op deze manier helder in het werk van Moorman te definiëren.

 

cindyMisschien lastiger waar te nemen, maar zeer zeker aanwezig is ‘het men’. Het ‘men’ dat oordeelt over ‘de ander’. Het ‘men’ waar ‘het zelf’ ook bij kan horen, of buiten kan vallen wanneer er niet aan de sociale conventies wordt voldaan. Op macro niveau ervaren we sociale constructies, normen en waarden waaraan we ons dienen te houden. Op micro niveau beoordelen en veroordelen we elkander op keuzes en eigenschappen.

We objectiveren elkaar als ‘de ander’ wanneer er niet wordt voldaan aan de gewende sociale constructies van normen en waarden. De ogen die bekijken en objectiveren zijn in het werk van Moorman alom aanwezig. Ogen die kijken, die een deel van het geheel beslaan, maar zich op een ander niveau bewegen: verheven?

cin5

 

Moorman geeft de onzichtbare sociale constructies en relaties die onuitgesproken ons leven bepalen, letterlijk vorm. Welke plek deel ik mezelf toe in het geheel? Kan ik losbreken van de ander, terwijl ik tegelijkertijd ook ‘de ander’ ben? Wanneer plaats ik mezelf in ‘het men’ en beoordeel ik de ander losstaand van subjectiviteit als een object met statische eigenschappen? Een relevante gewetensvraag.

Om tot verder inzicht te komen zoomt Moorman in en uit op de relaties die ‘het zelf’ heeft met ‘de ander’ en het onbekende ‘men’. Moorman laat zien dat de mogelijkheid om jezelf te bepalen ligt in het bewustzijn van de constructies waarbinnen we leven. Haar werk is een spel van esthetische overwegingen, filosofisch onderzoek, en wetenschappelijke inzichten. 

Het is een moeizaam proces om jezelf in de wereld te plaatsen als vrij individu (volgens Sartre niet geheel onmogelijk). In hoeverre hebben we sociale constructies nodig om ‘het zelf’ vrij te kunnen bewegen, kunnen handelen en kunnen vormgeven? Waar is het vrije individu en de samenleving in symbiose?

 

Cindy Moorman

Dapiran Art Project Space –  Expositie van Cindy Moorman is tot en met 4 juni te bezichtigen.